Pierwsze wzmianki na temat cerkwi prawosławnej w Tomaszowie lubelskim pojawiają się w roku tysiąc sześćset dwudziestym pierwszym nie przetrwała jednak ona do dzisiejszych czasów i zamiast niej możemy oglądać obecną cerkiew. Jej powstanie datuje się na rok tysiąc osiemset osiemdziesiąty, przez długie lata służyła ona wiernym, jedyna przerwa w jej działalności przypada na czas drugiej wojny światowej, która na kilka lat spowodowała zamkniecie cerkwi dla wiernych. Cerkiew prawosławna znajduje się w samym centralnym miejscu miasta, czyli w pobliżu rynku i dwóch ulic ulicą dwudziestego dziewiątego listopada i starocerkiewną. Obecnie cerkiew jest odnawiana i remontowana wszystko to, za sporawą tutejszego proboszcza ks. Jana Jaloża, który dąży do odnowienia wizerunku tego pięknego miejsca. Cerkiew prawosławna nie bez znaczenia nosi nazwę Mikołaja cudotwórcy. Pod przydomkiem Mikołaja cudotwórcy kryje się postać biskupa miry, który zasłyną sowim chwalebnym czynem i pomocą, jaką służył swoim wiernym, to on miedzy innymi ratował żeglarzy i miasto od głodu często też pomagał ludziom niesłusznie skazanym, na karę śmierci. Według legendy biskup po rodzicach odziedziczył duży, majątek, którym podzielił się z ludźmi potrzebującymi szybko zyskał on sympatie i sławę, dlatego tez mieszkańcy miry wybrali go na biskupa swojego miasta. Biskup szczególnie wszystkim znany był ze swoje działalności, czyli wstawiał się za oficerami nie słusznie skazanym na karę śmierci, pomógł też trzem młodym kobietom wyjść za mąż, ponieważ dostarczył im posag. Działalność świętego nie ograniczała się jednak tylko do spraw przyziemnych, ponieważ bardzo często posądzano go też o wykonywanie cudów, czyli wskrzeszanie ludzi, ratowanie ich z opresji osobie tej przypisywano wiele zdolności. Biskup długo jeszcze służył swoim wiernym aż do śmierci, która nastąpiła w połowie czwartego wieku. Po śmierci biskup zastał pochowany w Mirze jednak napad arabów spowodował, że jego szczątki przewieziono do miasta znajdującego się we Włoszech a konkretnie mówiąc do Bari. Cerkiew prawosławna czci tego świętego po dziś dzień, uroczystości te przypadają na dwa terminy, czyli w rocznice, jego śmierci tj. dziewiętnastego grudnia oraz w rocznice przeniesienia cerkwi, która wypada dwudziestego drugiego maja. Święty Mikołaj patron cerkwi prawosławnej bardzo często łączony jest też z baśniową postacią, która przynosi podarunki, najczęściej jednak utożsamia się go w stroju biskupa, jego licznymi atrybutami są przede wszystkim anioł z mira trzy złote kule, jabłka, trzy sakiewki ,troje dzieci ,worek prezentów. Wszystkie te przedmioty jednak są nierozerwalnie powiązane z liczbą trzy, która kiedyś uchodziła za liczbę magiczną i szczęśliwą. Święty Mikołaj posiada bardzo bogatą i barwną historie nic wiec dziwnego, że stał się patronem cerkwi prawosławnej. Jak najbardziej może też uchodzić za świętego ponieważ dowiodą tego licznymi czynami na rzecz innych ludzi.