Tomaszów lubelski w czasie zaborów był ważnym miastem dla polski to właśnie w nim podczas powstania listopadowego utworzono pułk o nazwie złota chorągiew wolności z kolei podczas powstania styczniowego miasto miało pełnić funkcje siedziby władz powstańczych znanych też pod nazwa tomasowskiego rządu wolności. Polacy zajęli tak ważny dla nich Tomaszów lubelski jednak nie trwało to zbyt długo, wystarczyły tylko cztery dni, aby armia rosyjska pod dowództwem pułkownika Emanowa dokonał rzęź mieszkańców. Poza śmiercią wielu wybitnych osób związanych z Tomaszowem dodatkowo zniszczonych zostało wiele zabytkowych budynków. Cały napad na Tomaszów był akcją zbrojna o ogromnym zasięgu militarnym, dlatego też ofiar była bardzo wiele nawet wśród cywilów. Krwawy dzień, który na stale wpisał się w pamięć Polaków miał misce w roku tysiąc osiemset sześćdziesiątego trzeciego, kilka dni po tym zajściu przeprowadzona była ekshumacja ciał poległych osób. Specjalna komisja, która został do tego celu powołana stwierdzali że z rąk Rosjan zginęło wówczas około dwudziesty trzech mieszkańców była to bardzo duża liczba na czasy w których najazd miał miejsce . Rosjanie byli bardzo agresywni podczas bitwy, ponieważ nie tylko korzystali z broni palnej, ale nawet ręcznej takiej jak siekiery czy kosy, oprócz mordowania Polaków zagrabili oni ogromne ilości klejnotów oraz dopuszczali się dewastacji ciał w celu osiągnięcia większych zdobyczy wojennych. W wyniku działań rosyjskiego wojska Tomaszów lubelski przestał być miastem należącym do ordynacji i został siedzibą władz powiatowych. Kolejnym ważnym dla Tomaszowa okresem był czas pierwszej wojny światowej, ponieważ właśnie wtedy w okolicach miasta doszło do bitwy pomiędzy wojskami rosyjskimi oraz austriackimi. W wyniku tych działań miasto odzyskało niepodległość, co za tym idzie nastąpił też gwałtowny rozwój gospodarczy oraz kulturalny Tomaszów lubelskiego. Uwieńczeniem tego wspaniałego okresu dla miasta była też wizyta marszałka Józefa Piłsudskiego, który dodatkowo zakrzepli mieszkańców Tomaszowa. Pozytywne zakończenie się okresu drugiej wojny światowej nie oznaczał jednak koniec problemów dla miasta, ponieważ już w tysiąc dziewięćset trzydziestym dziewiątym roku doszło do rozpoczęcia drugiej wojny światowej, niemieckie bombardowanie znacznie zniszczyło miasto mimo to mieszkańcy nie poddawali się i w wkrótce w okolicach Tomaszowa lubelskiego doszło do akcji zbrojnej przeciwko Niemcom. Niestety również w tym wypadku wojska polskie nie miały szczęścia, miażdżące siły wroga były zbyt silne i polska armia musiała podpisać akt kapitulacji. Polacy są bardzo walecznym narodem, dlatego tez nawet okupacja niemiecka nie mogła powstrzymać ich od akcji zbrojne o charakterze jawnym, jaki ukrytym, wszystko w celu odzyskania niepodległości i wyzwolenia się spod presji okupantów niemieckich. Ten nie korzystny dla Tomaszowa okres trwał jeszcze długo, dopiero w latach sześćdziesiątych miasto zostało odbudowane, odzyskało niepodległość i zaczęło na nowo się rozwijać.